小雪
表示
小雪(しょうせつ)は、二十四節気の第20。十月中(通常旧暦10月内)。
現在広まっている定気法では太陽黄経が240度のとき(黄道十二宮では人馬宮の原点に相当)で11月22日ごろ。暦ではそれが起こる日だが、天文学ではその瞬間とする。平気法では冬至から11/12年(約334.81日)後で11月21日ごろ。期間としての意味もあり、この日から、次の節気の大雪前日までである。
季節
[編集]わずかながら雪が降り始めるころ。『暦便覧』では「冷ゆるが故に雨も雪と也てくだるが故也」と説明している。
日付
[編集]定気法による小雪の瞬間(世界時、UT)と、日本・中国での小雪日の日付は表のとおり。日本における時刻はこの表の9時間後[1][2]、中国では8時間後となり、世界時15時台の2国の日付は異なる。
| 年 | 日時 (UT) | 日本 | 中国 |
|---|---|---|---|
| 1966年 | 11月22日18:14 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1967年 | 11月23日00:04 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1968年 | 11月22日05:49 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1969年 | 11月22日11:31 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1970年 | 11月22日17:25 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1971年 | 11月22日23:14 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1972年 | 11月22日05:03 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1973年 | 11月22日10:54 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1974年 | 11月22日16:38 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1975年 | 11月22日22:31 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1976年 | 11月22日04:22 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1977年 | 11月22日10:07 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1978年 | 11月22日16:05 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1979年 | 11月22日21:54 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1980年 | 11月22日03:41 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1981年 | 11月22日09:36 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1982年 | 11月22日15:23 | 11月23日 | 11月22日 |
| 1983年 | 11月22日21:18 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1984年 | 11月22日03:11 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1985年 | 11月22日08:51 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1986年 | 11月22日14:44 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1987年 | 11月22日20:29 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1988年 | 11月22日02:12 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1989年 | 11月22日08:05 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1990年 | 11月22日13:47 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1991年 | 11月22日19:36 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1992年 | 11月22日01:26 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1993年 | 11月22日07:07 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1994年 | 11月22日13:06 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1995年 | 11月22日19:01 | 11月23日 | 11月23日 |
| 1996年 | 11月22日00:49 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1997年 | 11月22日06:48 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1998年 | 11月22日12:34 | 11月22日 | 11月22日 |
| 1999年 | 11月22日18:25 | 11月23日 | 11月23日 |
| 2000年 | 11月22日00:19 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2001年 | 11月22日06:00 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2002年 | 11月22日11:54 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2003年 | 11月22日17:43 | 11月23日 | 11月23日 |
| 2004年 | 11月21日23:22 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2005年 | 11月22日05:15 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2006年 | 11月22日11:02 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2007年 | 11月22日16:50 | 11月23日 | 11月23日 |
| 2008年 | 11月21日22:44 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2009年 | 11月22日04:23 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2010年 | 11月22日10:15 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2011年 | 11月22日16:08 | 11月23日 | 11月23日 |
| 2012年 | 11月21日21:50 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2013年 | 11月22日03:48 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2014年 | 11月22日09:38 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2015年 | 11月22日15:25 | 11月23日 | 11月22日 |
| 2016年 | 11月21日21:22 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2017年 | 11月22日03:04 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2018年 | 11月22日09:01 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2019年 | 11月22日14:59 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2020年 | 11月21日20:40 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2021年 | 11月22日02:33 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2022年 | 11月22日08:20 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2023年 | 11月22日14:02 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2024年 | 11月21日19:56 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2025年 | 11月22日01:35 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2026年 | 11月22日07:23 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2027年 | 11月22日13:16 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2028年 | 11月21日18:54 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2029年 | 11月22日00:48 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2030年 | 11月22日06:43 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2031年 | 11月22日12:31 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2032年 | 11月21日18:30 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2033年 | 11月22日00:15 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2034年 | 11月22日06:04 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2035年 | 11月22日12:02 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2036年 | 11月21日17:44 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2037年 | 11月21日23:37 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2038年 | 11月22日05:30 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2039年 | 11月22日11:11 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2040年 | 11月21日17:04 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2041年 | 11月21日22:48 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2042年 | 11月22日04:36 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2043年 | 11月22日10:34 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2044年 | 11月21日16:14 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2045年 | 11月21日22:02 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2046年 | 11月22日03:55 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2047年 | 11月22日09:37 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2048年 | 11月21日15:32 | 11月22日 | 11月21日 |
| 2049年 | 11月21日21:18 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2050年 | 11月22日03:05 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2051年 | 11月22日09:01 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2052年 | 11月21日14:44 | 11月21日 | 11月21日 |
| 2053年 | 11月21日20:37 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2054年 | 11月22日02:37 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2055年 | 11月22日08:25 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2056年 | 11月21日14:19 | 11月21日 | 11月21日 |
| 2057年 | 11月21日20:05 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2058年 | 11月22日01:49 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2059年 | 11月22日07:44 | 11月22日 | 11月22日 |
| 2060年 | 11月21日13:27 | 11月21日 | 11月21日 |
グレゴリオ暦
[編集]グレゴリオ暦による1582年から2499年までの日本の小雪は表のとおり[3][4][5]。
365日からの超過分が毎年蓄積し、4年に一度閏年でリセットされる様子がわかる(小雪は閏日の挿入される2月末日より後のため、4で割り切れる年が先頭)。 1797年から2015年までは11月22日、11月23日のいずれか。 2016年から11月22日が2051年まで続く。 2052年以降は11月21日、11月22日、11月23日のいずれかとなる。
| 年 | 年を4で割った余り | 確定困難な(日を跨ぐ)年 | |||
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | 2 | 3 | 真夜中の前後10分 | |
| 1582年 - 1611年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | 1611(22-23日) |
| 1612年 - 1647年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 1648年 - 1679年 | 21日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 1680年 - 1699年 | 21日 | 21日 | 22日 | 22日 | |
| 1700年 - 1711年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | |
| 1712年 - 1747年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | 1747(22-23日) |
| 1748年 - 1783年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 1784年 - 1799年 | 21日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 1800年 - 1815年 | 22日 | 23日 | 23日 | 23日 | |
| 1816年 - 1847年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | |
| 1848年 - 1879年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | |
| 1880年 - 1899年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | 1883(22-23日) |
| 1900年 - 1915年 | 23日 | 23日 | 23日 | 23日 | |
| 1916年 - 1951年 | 22日 | 23日 | 23日 | 23日 | 1916(22-23日) |
| 1952年 - 1983年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | |
| 1984年 - 2015年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | |
| 2016年 - 2051年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | 2019(22-23日) |
| 2052年 - 2083年 | 21日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2084年 - 2099年 | 21日 | 21日 | 22日 | 22日 | |
| 2100年 - 2115年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | |
| 2116年 - 2151年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | 2118(22-23日) |
| 2152年 - 2187年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2188年 - 2199年 | 21日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2200年 - 2219年 | 22日 | 23日 | 23日 | 23日 | |
| 2220年 - 2251年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | |
| 2252年 - 2283年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | |
| 2284年 - 2299年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2300年 - 2319年 | 23日 | 23日 | 23日 | 23日 | |
| 2320年 - 2351年 | 22日 | 23日 | 23日 | 23日 | |
| 2352年 - 2383年 | 22日 | 22日 | 23日 | 23日 | 2353(22-23日) |
| 2384年 - 2415年 | 22日 | 22日 | 22日 | 23日 | |
| 2416年 - 2451年 | 22日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2452年 - 2483年 | 21日 | 22日 | 22日 | 22日 | |
| 2484年 - 2499年 | 21日 | 21日 | 22日 | 22日 | 2485(21-22日) |
七十二候
[編集]小雪の期間の七十二候は以下のとおり。
- 初候
- 虹蔵不見(にじ かくれて みえず) : 虹を見かけなくなる(日本・中国)
- 次候
- 朔風払葉(きたかぜ このはを はらう) : 北風が木の葉を払い除ける(日本)
- 天気上騰地気下降(てんき じょうしょうし ちき かこうす) : 天地の寒暖が逆になる(中国)
- 末候
- 橘始黄(たちばな はじめて きばむ) : 橘の実が黄色くなり始める(日本)
- 閉塞而成冬(へいそくして ふゆをなす) : 天地の気が塞がって冬となる(中国)