バシラス属

出典: フリー百科事典『ウィキペディア(Wikipedia)』
移動: 案内検索
バシラス属
BacillusCereus.jpg
Bacillus cereus
分類
ドメイン : 真正細菌 Bacteria
: フィルミクテス門
Firmicutes
: バシラス綱 Bacilli
: バシラス目 Bacillales
: バシラス科 Bacillaceae
: バシラス属 Bacillus
学名
Bacillus
Bacillus Cohn 1872

B. acidiceler
B. acidicola
B. acidiproducens
B. acidocaldarius
B. acidoterrestris
B. aeolius
B. aerius
B. aerophilus
B. agaradhaerens
B. agri
B. aidingensis
B. akibai
B. alcalophilus
B. algicola
B. alginolyticus
B. alkalidiazotrophicus
B. alkalinitrilicus
B. alkalisediminis
B. alkalitelluris
B. altitudinis
B. alveayuensis
B. alvei
B. amyloliquefaciens

  • B. a. subsp. amyloliquefaciens
  • B. a. subsp. plantarum

B. amylolyticus
B. andreesenii
B. aneurinilyticus
B. anthracis
B. aquimaris
B. arenosi
B. arseniciselenatis
B. arsenicus
B. aurantiacus
B. arvi
B. aryabhattai
B. asahii
B. atrophaeus
B. axarquiensis
B. azotofixans
B. azotoformans
B. badius
B. barbaricus
B. bataviensis
B. beijingensis
B. benzoevorans
B. beringensis
B. berkeleyi
B. beveridgei
B. bogoriensis
B. boroniphilus
B. borstelensis
B. brevis Migula
B. butanolivorans
B. canaveralius
B. carboniphilus
B. cecembensis
B. cellulosilyticus
B. centrosporus
B. cereus
B. chagannorensis
B. chitinolyticus
B. chondroitinus
B. choshinensis
B. chungangensis
B. cibi
B. circulans
B. clarkii
B. clausii
B. coagulans
B. coahuilensis
B. cohnii
B. composti
B. curdlanolyticus
B. cycloheptanicus
B. cytotoxicus
B. daliensis
B. decisifrondis
B. decolorationis
B. deserti
B. dipsosauri
B. drentensis
B. edaphicus
B. ehimensis
B. eiseniae
B. enclensis
B. endophyticus
B. endoradicis
B. farraginis
B. fastidiosus
B. fengqiuensis
B. firmus
B. flexus
B. foraminis
B. fordii
B. formosus
B. fortis
B. fumarioli
B. funiculus
B. fusiformis
B. galactophilus
B. galactosidilyticus
B. galliciensis
B. gelatini
B. gibsonii
B. ginsengi
B. ginsengihumi
B. ginsengisoli
B. globisporus

  • B. g. subsp. globisporus
  • B. g. subsp. marinus

B. glucanolyticus
B. gordonae
B. gottheilii
B. graminis
B. halmapalus
B. haloalkaliphilus
B. halochares
B. halodenitrificans
B. halodurans
B. halophilus
B. halosaccharovorans
B. hemicellulosilyticus
B. hemicentroti
B. herbersteinensis
B. horikoshii
B. horneckiae
B. horti
B. huizhouensis
B. humi
B. hwajinpoensis
B. idriensis
B. indicus
B. infantis
B. infernus
B. insolitus
B. invictae
B. iranensis
B. isabeliae
B. isronensis
B. jeotgali
B. kaustophilus
B. kobensis
B. kochii
B. kokeshiiformis
B. koreensis
B. korlensis
B. kribbensis
B. krulwichiae
B. laevolacticus
B. larvae
B. laterosporus
B. lautus
B. lehensis
B. lentimorbus
B. lentus
B. licheniformis
B. ligniniphilus
B. litoralis
B. locisalis
B. luciferensis
B. luteolus
B. luteus
B. macauensis
B. macerans
B. macquariensis
B. macyae
B. malacitensis
B. mannanilyticus
B. marinus
B. marisflavi
B. marismortui
B. marmarensis
B. massiliensis
B. megaterium
B. mesonae
B. methanolicus
B. methylotrophicus
B. migulanus
B. mojavensis
B. mucilaginosus
B. muralis
B. murimartini
B. mycoides
B. naganoensis
B. nanhaiensis
B. nanhaiisediminis
B. nealsonii
B. neidei
B. neizhouensis
B. niabensis
B. niacini
B. novalis
B. oceanisediminis
B. odysseyi
B. okhensis
B. okuhidensis
B. oleronius
B. oryzaecorticis
B. oshimensis
B. pabuli
B. pakistanensis
B. pallidus
B. pallidus
B. panacisoli
B. panaciterrae
B. pantothenticus
B. parabrevis
B. paraflexus
B. pasteurii
B. patagoniensis
B. peoriae
B. persepolensis
B. persicus
B. pervagus
B. plakortidis
B. pocheonensis
B. polygoni
B. polymyxa
B. popilliae
B. pseudalcaliphilus
B. pseudofirmus
B. pseudomycoides
B. psychrodurans
B. psychrophilus
B. psychrosaccharolyticus
B. psychrotolerans
B. pulvifaciens
B. pumilus
B. purgationiresistens
B. pycnus
B. qingdaonensis
B. qingshengii
B. reuszeri
B. rhizosphaerae
B. rigui
B. ruris
B. safensis
B. salarius
B. salexigens
B. saliphilus
B. schlegelii
B. sediminis
B. selenatarsenatis
B. selenitireducens
B. seohaeanensis
B. shacheensis
B. shackletonii
B. siamensis
B. silvestris
B. simplex
B. siralis
B. smithii
B. soli
B. solimangrovi
B. solisalsi
B. songklensis
B. sonorensis
B. sphaericus
B. sporothermodurans
B. stearothermophilus
B. stratosphericus
B. subterraneus
B. subtilis

  • B. s. subsp. inaquosorum
  • B. s. subsp. spizizenii
  • B. s. subsp. subtilis

B. taeanensis
B. tequilensis
B. thermantarcticus
B. thermoaerophilus
B. thermoamylovorans
B. thermocatenulatus
B. thermocloacae
B. thermocopriae
B. thermodenitrificans
B. thermoglucosidasius
B. thermolactis
B. thermoleovorans
B. thermophilus
B. thermoruber
B. thermosphaericus
B. thiaminolyticus
B. thioparans
B. thuringiensis
B. tianshenii
B. trypoxylicola
B. tusciae
B. validus
B. vallismortis
B. vedderi
B. velezensis
B. vietnamensis
B. vireti
B. vulcani
B. wakoensis
B. weihenstephanensis
B. xiamenensis
B. xiaoxiensis
B. zhanjiangensis

バシラス属[注釈 1]( - ぞく、: Bacillusバチルス属[注釈 2]、バキッルス、バキルルス)は、フィルミクテス門バシラス綱バシラス目バシラス科に分類される真正細菌である。

概要[編集]

芽胞を形成する。偏性好気性(一部通性嫌気性)のグラム陽性桿菌である。カタラーゼに陽性。一部の菌種は窒素固定能を有する。この属にはグラム陽性桿菌のモデル生物として重要である枯草菌(B. subtilis)が含まれるほか、病原菌の炭疽菌(B. anthracis)やセレウス菌(B. cereus)、BT剤の殺虫成分生産菌である卒倒病菌(B. thuringiensis)などの種も含まれる。

水中や土壌に普遍的に存在する、非常に多くの種を含む属である。高pHや低温、高塩濃度、高圧といった様々な極限環境にも適応している種も多い。前述の枯草菌の亜種に納豆菌がある。種々の酵素(食品用、洗剤用、ほか多種多様な産業用酵素)の生産に用いられる等、枯草菌を筆頭として極めて有用性の高い種を含む。 近年ではこの大きなバシラス属の一部が再分類され、パエニバシラス属(Paenibacillus(英語版)属)、ゲオバシラス属(Geobacillus(英語版)属)オセアノバシラス属(Oceanobacillus(英語版)属)などのいくつかの属がバシラス科の独立した属として提案されている。

バシラス属には現在のところ299と7亜種が登録されている[1]。この属の基準種(Type species)はBacillus subtilis(枯草菌)である。

遺伝的特徴[編集]

2007年現在、25のゲノムシークエンシングプロジェクトが進行中か、完了している[2]。このプロジェクトには以下が含まれる:Bacillus anthracis str. 'Ames Ancestor'Bacillus anthracis str. A1055Bacillus anthracis str. A2012Bacillus anthracis str. AmesBacillus anthracis str. Australia 94Bacillus anthracis str. CNEVA-9066Bacillus anthracis str. Kruger BBacillus anthracis str. SterneBacillus anthracis str. VollumBacillus anthracis str. Western North America USA6153Bacillus cereus ATCC 10987Bacillus cereus ATCC 14579Bacillus cereus G9241Bacillus cereus NVH391-98Bacillus cereus E33LBacillus clausii KSM-K16Bacillus halodurans C-125Bacillus licheniformis ATCC 14580Bacillus pumilus SAFR-032Bacillus sp. NRRL B-14911Bacillus subtilis subsp. subtilis str. 168Bacillus thuringiensis serovar konkukian str. 97-27

枯草菌B. subtilis)のゲノムのシークエンシングは1997年に完了し、生きた単一の真性細菌の配列として初めて公開された。このゲノムは4.2メガ塩基対であり、タンパク質をコードする領域が4100個ある。コードするペプチドの中には、抗真菌活性を持つものも含み、それゆえにB. subtilis生物的防除に用いられている。

炭疽菌(B. anthracis)のゲノムは5227293塩基対であり、タンパク質をコードする(予測含む)領域を5508個含む。B. anthracisのゲノムにおいて、セレウス菌及びバチルス·チューリンゲンシス――両種とも配列決定が完了している――の両ゲノムとの相同性が高い。B. anthracisが持つタンパク質で、B. cereusが持たないタンパク質は141個しかない。B. anthracisにおける、炭疽病に関連する病原因子のほとんど全ては2つのプラスミドにコードされており、B. cereusとのホモログである。このことから、炭疽病の原因遺伝子はB. anthracisに特異的ではなく、むしろB. cereusグループ(B. anthracisB. cereusB. thuringiensis)に共通であることが示唆される。炭疽菌はまた、枯草菌で見られる炭水化物代謝活性を持っているようだが、キチンキトサンの細胞外切断酵素をコードする遺伝子を持つ;この遺伝子は昆虫病原体B. thuringiensisと非常に高い相同性をもつことが確認されている。

歴史[編集]

注釈[編集]

  1. ^ 日本の細菌学界での慣例表記
  2. ^ 日本の農学界での慣例表記

脚注[編集]

  1. ^ List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature
  2. ^ Peter Graumann University of Freiburg, ed (May 2007). Bacillus: Cellular and Molecular Biology. Germany: Caister Academic Press. pp. 454. http://www.horizonpress.com/bac. 

関連項目[編集]